KURUMSAL

Bunları Biliyor Musunuz?

Bunları Biliyor Musunuz?

SAĞLIĞIMIZ VE DETERJANLAR

 

Bize Dayatılan Yaşam Tarzında Olmazsa Olmazların Arasına Sokulan Deterjanlar Nedir? Çevre ve İnsan Sağlığına Getirdiği Riskler Nelerdir? Bu Riskleri Enaza İndirmek İçin Neler Yapılabilir?

 

Çamaşırda, Bulaşıkta, Vücut ve Çevre Temizliğinde Yaygın Olarak Kullanılan Bu Kimyasallar Üzerinde, Uzun Uzun Düşünmek Zorunda Olduğumuzu Hatırlatmak İstiyoruz.

 

Prof.Dr. İsmet Dökmeci’in Bu Konuda Yazmış Olduğu Bir Makalede Söyledikleri Çok Önemli :

 

“ İnsan ve Diğer Canlıların Yaşam Ortamı Olan Su, Hava ve Toprağın Endüstriyel Teknolojinin Gelişmesine Paralel Olarak Çeşitli Sentetik Maddeler ve Diğer Toksik Atıklarla Hızla Kirlenmeye Yüz Tutması Daha Şimdiden Dünyanın Bir Çok Yöresini Yaşanmaz Duruma Getirmiştir. Çevreyi Koruyucu Önlemler Almadan Gelişi Güzel Sanayileşen Ülkelerde Denetimsizlik, Düzensiz Kentleşme, Hızla Artan Nüfus Ya Da Toplumun Eğitimsizliğinden Kaynaklanan Sorumsuzluk Sonucu, Sağlıklı Yaşamamız İçin Vazgeçilmez Bir Gereksinim Olan Doğanın Kirlenmesi Alabildiğince Artmaktadır. Ne Gariptir Ki İnsanlar Kendilerinin Meydana Getirdikleri Bu Manzara Karşısında Panik İçinde Çare Arayışına Girişmekte ve Sonuçta Faturasını Ağır Biçimde Kendisine ve Nesillerine Ödetmektedir. ” Dedikten Sonra

 

“ Son Dönemlerde Kamuoyunda Deterjanların Doğaya, Dolayısıyla İnsan Sağlığına Olan Zararları Merak ve Endişeyle Tartışılmaktadır. İhmaller ve Sorumsuzluklar Sonucu Ortaya Çıktığına İnandığımız Çevre Kirlenmesi Sorunu Bugünün İnsanlarının Gelecek Nesillerine Bırakacağı Kötü Bir Mirastır. ” İfadesi İle Konunun Nesiller Boyu Önemini Vurgulamaktadır.

 

Deterjanın Günlük Hayatımıza Girişi İle İlgili Olarak Da :

 

“ Bu Asrın Başında Sabun Elde Edilmesinde Kullanılan Yağların Kıt Bulunması, Temizleyici Başka Maddelerin Bulunması İçin Çalışmaların Başlamasına Neden Oldu. Ham Petrolden Sentetik Yolla Elde Edilen Deterjan Üretilmesine Başlandı. Özellikle II. Dünya Harbi Sırasında Avrupa ve Amerika'da Yaygın Olarak Kullanılan Sentetik Temizleyiciler Bulaşıcı Hastalıkların Yayılmasının Önlenmesinde ve Temizlik İşlerinde Büyük Kolaylıklar Sağlamıştır. Ancak Bu Maddelerin Rastgele Üretilmesi ve Çevreye Yayılmasıyla 1960' lı Yıllarda A.B.D Gibi Bazı Batı Ülkelerinde Deterjanların Doğa Kirlenmesinde Önemli Rol Oynadığı Belirlenmiş ve Bu Konuda Bir Dizi Önlemler Alma Zorunluluğu Ortaya Çıkmıştır. ” ve

 

“ Deterjanlara Temizleyici Özellik Veren Yapısındaki Yüzey - Aktif Maddelerdir. Üreticiler Çoğunlukla Deterjanlar İçinde Pahalı Olan Bu Maddeleri Düşük Oranda ( %10 - 30 ) Kullanmakta, Onun Yerine Ucuz Olan Bentonit, Kaolin, Değişik Tuzlar, Asitler ve Silikatlar Gibi Temizleyici Özellikleri Olan Suda Az Eriyen İnorganik Maddeler Karıştırmaktadırlar. Bir Deterjanın Yapısındaki Biyolojik Bozulmaya ( Biyodegredasyon ) Uğratmayan Maddelerin Oranı Onun Çevre Kirlenmesi ve Sağlığa Olan Zararlarının Göstergesidir. Bu Maddelerin Su ve Toprakta Bozulmadan Kalıp, Akarsularla Göl ve Denizlere Ulaşması Buralarda Yaşayan Canlıları ve Onlarla Beslenen İnsanların Sağlığını Tehdit Etmektedir. Son 25 Yıl İçerisinde Birçok Ülke Deterjan Üretiminde Biyodegredasyonu Hızlı Yüzey - Aktif Maddeler ve Katkı Maddeleri Kullanmaktadırlar. Yüzey - Aktif Maddesi Lineer Alkil Benzen ( LAB ) ve Benzeri Yapıda Olan Deterjanlar Su ve Toprakta Daha Hızlı Biyodegredasyona Uğradığından Deterjan Üretiminde Öncelikle Tercih Edilmektedir. Örneğin A.B.D, 1963 Yılından Bu Yana LAB Dışında Yüzey - Aktif Maddenin Deterjanlara Katılmasına İzin Vermemektedir. ” Açıklamasını Yapmaktadır.

 

Ülkemizde Üretilen Deterjanlara Yakın Zamana Kadar Katılan Dedosil Benzen ( DDB ) Yüzey - Aktif Maddesi Kimyasal Yapısında Sağlam Halkalı Gruplar İçerdiğinden Su ve Toprakta Bakteri ve Enzimlerin Etkisiyle Oldukça Güç Çözünmekte Dolayısıyla Doğada Giderek Birikmekte İdi. Bu Tehlikeli Gidişi Durdurmak İçin DDB Yasaklanmış ve Onun Yerine LAB Kullanılmaya Başlanmıştır.

 

 

Deterjan İçerisinde Bulunan Yüzey - Aktif Madde Dışında Önemli Oranda ( %70 - 90 ) Bulunan Temizleyici, Beyazlatıcı, Yumuşatıcı, Köpürtücü, Parlaklık Verici Ya Da Antiseptik Özellik Veren Katlı Maddelerinin Çoğu Da Yüzey - Aktif Madde Gibi İnsan Organizmasına Gıdalardan ve Diğer Yollardan Girdiklerinde Dokularda İritasyon Sonucu Olumsuz Etkilere Neden Olabilmektedirler. Bir Çok Kanser Türünün İse Dokuların Sürekli İritasyonu Sonucu Oluşabildiği Literatürlerde Bildirilmektedir. Ayrıca Akciğer Tahribatı, Akciğer İltihabı, Alerjik Reaksiyonlar, Santral Sinir Sisitemi, Kalp, Böbrek ve Kan Damar Rahatsızlıkları, Endokrin ve Bağışıklık Sistemi Bozuklukları Gibi Önemli Rahatsızlıkların Kaynağı Üretimde Kullanılan Katkı Maddeleri ve Dolayısı İle Deterjanlar Olabilmektedir.

 

Deterjanın Kullanım Yerleri İle Temas Sonucu Vücudumuza Giren Miktarı, Yapacağı Zarar Yönünden Önemlidir. A.B.D 'de Bir Günde İnsan Vücuduna Giren Deterjan Yüzey - Aktif Maddesinin Ençok 0.3-3 Mg Arasında Olduğu Belirtilmesine Karşın Ülkemizde Bazı Yörelerde Yapılan Çalışmalar İçme Sularında Dahi Çok Yüksek Miktarlarda Deterjan Bulunduğunu Ortaya Koymuştur.

 

Her Ne Kadar Vücudumuza Giren Günlük Deterjan Miktarı Bilinmese De, Bunun Çok Yüksek Düzeyde Olması Güçlü Bir Olasılıktır. Bu Nedenle Biyodegredasyonu En Hızlı Olan Deterjan Kullanılmasının Özellikle Ülkemizde Önemi Büyüktür.

 

Sonuç Olarak Medeniyet Gereği Olan Temizlik İşlerimizde Kullandığımız Deterjanların Vazgeçilmez Yararlarının Yanında Çevre Kirlenmesi ve Özellikle Sağlığımız Açısından Zararlarından Korunabilmek İçin Üretimlerinin Kontrol Altında Tutulması Zorunludur. Sağlık Bakanlığı Tarafından Sağlığa ve Çevre Kirlenmesine En Az Zararlı Bileşimlerin Saptanıp Bu Standardın Dışında Deterjan Üretimine İzin Verilmemesi Gerekmektedir.

 

Ayrıca Üretici Firmaların Deterjan Kullanımını Özendirmek İçin Giriştikleri Reklam Kampanyalarının Abartılı ve Gerçeği Yansıtmaması Da Tüketicinin Kafasında ‘ Madem Süper Ötesi Temizlik Sağlıyor, Madem Tüm Zorlu Kiri Pası Çıkarabilmekte O Zaman Neden Her Ay Reklamlarda Formülü Yenilenir Ya Da Geliştirilir Olarak Gösterilmeye Çalışılmaktadır? ’ Sorusunu Tekrar Ettirmektedir.

 

Gıda Mühendisi İsmail Erbay’ın Bize Gönderdiği Bir Makalesinde De :

 

Sentetik Temizlik Ürünlerinin Başlıcaları, Çamaşır ve Bulaşık Deterjanları, Sıvı Sabunlar ve Şampuanlardır. Sıvı Sabunlar, Bulaşık Deterjanları İle Şampuan Ham Maddelerinin Orantıları Değiştirilmiş Halidir. Sabunun Sıvılaştırılmışı Değildir.

 

Bu Temizlik Mamullerinin İçerisindeki Kimyasallar İnsan Vücudunda Karbon Yapımızı Kırarak Veya Oksijeni Tüketerek Tamiri İmkânsız Hastalıklara Yol Açarlar. Sentetik Temizlik Ürünleri Vücuduma Dokunmasın Gitsinler İstiyorsanız Yapılacak Bir Sey Vardır :

 

1- Çamaşır Makinesinde : Çamaşırlarınızı 8.000 Kg ( 8 Ton ) Su İle Durulamanız Gerekir. 

2- Bulaşık makinesinde : Bulaşıklarınızı 6.000 kg ( 6 Ton ) Su İle Durulamanız Gerekir. 

3- Banyoda : Şampuan veya Body Jel Kullanmışsanız 2.000 Kg ( 2 Ton veya 250 Orta Boy Kova Dolusu ) Su İle Durulanmanız Gerekir.

 

Küçük Çocuğu Olup Ta Boğaz Enfeksiyonu Geçirtmeden, Bademcik Hastalığı Geçirmeden Büyütebilen Anne Var Mı?  İnanın Bu İşin Baş Müsebbibi Bulaşık Deterjanlarıdır.

 

Bu Mamulleri Kullandığınız Zaman Bir Diğer Tesir ve Etkisi İse Çevre Kirliliğidir. Bunların İçerisindeki Kimyasalların Başlıca Özellikleri Bulundukları Yerde Oksijeni Tüketmeleridir. Oksijensiz Bir Yerde İse Hayat Olmaz.

 

 

Kaynaklar :

 

Çevre ve Deterjan. Prof. Dr. İsmet Dökmeci

Su-Sabun-Deterjan. İsmail Erbay

The Toxic Dangers of Typical Laundry Detergent

A Brief History of Soap and its Impact on the Environment